‘Het organiseren van goede ondersteuning van een starter blijkt een hele kunst.’

Noordelijke Educatieve Alliantie

Fenny van Daalen – Visscher is docent Engels en schoolopleider op het Gomarus College in Leeuwarden. In de zomer van 2021 kreeg ze de Promotiebeurs voor Leraren toegekend. Ze doet onderzoek naar de werkbalans van startende basisschoolleerkrachten in Noord-Nederland.

Via dit platform bericht Fenny regelmatig over haar onderzoek, de initiatieven die ze in de regio bezoekt, ontwikkelingen met betrekking tot dit onderwerp en wat het is om lesgeven en promoveren te combineren. Op deze manier wordt de verbinding, die er op dit relevante onderwerp binnen de drie Noordelijke Provincies is, meer zichtbaar en kan dit andere scholen inspireren.

De interviews zitten erop!

De afgelopen maanden legde ik bijna 2000 km af om 21 heel verschillende, startende leerkrachten in Drenthe, Friesland en Groningen te spreken over wat hen in hun werk energie kost en energie geeft.

En wat was dat leuk. Ik kwam op heel verschillende scholen; scholen met minder dan 100 leerlingen en scholen met meer dan 400 leerlingen, dorpsscholen en stadsscholen, scholen met een vernieuwend onderwijsconcept, scholen met voor elke leerling een Ipad en scholen die nog alles in schriften en werkboeken doen. Ik sprak starters die een voltijdopleiding hadden gevolgd, starters die vanuit de deeltijdopleiding kwamen en zij-instromers. Starters die genieten en starters die het zwaar hebben, en allemaal gaven ze heel open een kijkje in hun dagelijks werk voor de klas. 

Verschillen

Het is natuurlijk nog te vroeg om iets over de conclusies van het onderzoek te zeggen, maar wat mij opviel is hoe verschillend onderwijs in het basisonderwijs georganiseerd wordt en dat deze verschillen zo van invloed zijn op het werk van een starter. Zonder er een waardeoordeel over te geven maakt het voor de invulling van de werktaak nogal wat uit of leerlingen in een klas al hun reken- of taalwerk op een Ipad maken of in een schrift, of je lesgeeft op één, twee of zelfs drie scholen, of er 20 of 30 leerlingen in je groep zitten en of de school waar je werkt actief meedoet aan allerlei activiteiten of daar juist heel voorzichtig mee is. 

Tijdens de interviews kwam ook altijd de ondersteuning van de starter ter sprake en wat een leerkracht daarin ervaart. En omdat onderwijs zo verschillend georganiseerd is, is in ondersteuning ook maatwerk nodig. Leerkrachten vertelden over de informele, betrokken steun van collega’s. Ook vertelden ze over georganiseerde ondersteuning zoals bijvoorbeeld de begeleiding van een (beeld)coach/mentor of een startersgroep. 

Ondersteuning van een starter

Het organiseren van goede ondersteuning van een starter blijkt een hele kunst. Het belang is helder en de wil is er, maar in de praktijk is het vaak zo lastig. Wat uit onderzoek in het VO blijkt is dat effectieve ondersteuning valt of staat met een goed doordacht en gedragen inwerktraject voor starters en dat dat vraagt om betrokkenheid van en afstemming in alle lagen in een organisatie. 

Maar hoe bereik je dat? Het organiseren van activiteiten lukt vaak wel, maar hoe kom je tot een goed doordacht én gedragen inwerktraject en hoe bereik je betrokkenheid en afstemming in alle lagen van een school? Dat is een vraag waar de themagroep ‘Een stevige start: Inductietrajecten’ van De Noordelijke Educatieve Alliantie (NEA) dit jaar mee aan de slag is gegaan. 

Noordelijke Educatieve Alliantie

De NEA is een samenwerkingsverband van de lerarenopleidingen van NHL-Stenden Hogeschool, Hanzehogeschool en de Rijksuniversiteit Groningen. Deze alliantie bundelt de krachten om antwoorden te vinden op fundamentele vraagstukken die spelen in het onderwijs in het Noorden. Eén van de thema’s is ‘Een stevige start: Inductietrajecten voor starters’. Samen met het werkveld (PO, VO en MBO) ontwikkelde de NEA vier modules die scholen helpen bij het versterken van duurzame inductie-arrangementen. De modules zijn gericht op schoolopleiders, management en HR-medewerkers. 

Het afgelopen half jaar was ik, vanuit mijn rol als schoolopleider, ook bij de ontwikkeling van deze modules betrokken. Het lijkt mij dé manier om als school aan een duurzaam ondersteuningsbeleid voor starters te werken. De kracht is dat collega’s van de werkvloer (schoolopleiders), uit het management (schoolleiders, directeuren) en van de HR-afdeling samen een programma ontwikkelen en inbedden in alle lagen van het onderwijs. Zo staan alle neuzen dezelfde kant op en wordt ondersteuning goed vastgelegd. Op deze manier wordt het ondersteuningsbeleid overdraagbaar en duurzaam. 

Het traject start met een intake en vervolgens wordt gekeken welke onderdelen van het inductietraject al goed staan en of er onderdelen zijn die versterking nodig hebben. Op basis van de intake kiest een school of ze één of meerdere van de modules wil volgen; 

  • Module 1: De lerende leraar. Visie op leren en ontwikkelen van leraren
  • Module 2: Een samenhangende leeromgeving voor starters in de school
  • Module 3: Inbedding van inductie in de organisatie
  • Module 4: Evalueren en bijstellen van inductieprogramma’s

Meer informatie over de verschillende modules kun je vinden in de flyer die gemaakt is. En meer informatie over de NEA en de thema’s waar zij aan werken is te vinden op hun website:

 

Onderzoek

En dan nog even over mijn onderzoek. Het doel van de interviews is om, wat we vonden in de literatuur, contextspecifiek te maken: wat kost én geeft een startende basisschoolleerkracht in Noord Nederland energie? Op basis van deze conclusies gaan we een meetinstrument ontwikkelen waarmee we de thema’s die voor starters in het Noorden relevant zijn, gaan meten. Maar dat is nog toekomstmuziek. Eerst dus coderen, analyseren en over de conclusies zal ik in het volgend schooljaar vast meer schrijven.

Meer informatie

 

Fenny van Daalen - Visscher

 

Reageren

Heb je vragen of opmerkingen over het onderzoek? Of is er een mooie ontwikkeling waar je als school met betrekking tot het begeleiden van startende leerkrachten mee bezig bent, dan hoor ik het graag. Je kunt dan contact met mij opnemen

Reageer op deze blog